← Türkçe sayfaya Deutsch
Psychotherapie MedikÇalışma Sayfası · Düşünceleri sınamak

Düşünce Kaydı

Sıkıntı veren düşünceler çoğu zaman gerçekmiş gibi hissettirir. Oysa çoğu, belirli bir ruh hâlinde ortaya çıkan ve sınanabilen hızlı değerlendirmelerdir. Düşünce kaydı, Aaron T. Beck’in bilişsel davranışçı terapisinden gelir. Bir düşünceyi sakince sınamanıza ve daha dengeli bir bakış açısı bulmanıza yardımcı olur.

1Durumdan sonra mümkün olduğunca erken, duygu biraz yatışınca doldurun2Alanları sırayla ve acele etmeden doldurun3Daha yararlı düşünceyi yavaşça okuyun

Durum, düşünce, duygu

DurumNe oldu?e-postama cevap gelmedi
DüşünceAklımdan ne geçiyor?„Bana kızgın.“
DuyguNe hissediyorum, ne kadar güçlü?kaygı %70, utanç %50
DavranışSonra ne yapıyorum?kafa yormak, tekrar yazmak

Nasıl hissettiğimizi yalnızca durum değil, onu nasıl değerlendirdiğimiz belirler.

Örnek

AlanÖrnek
DurumBir iş arkadaşım bütün gün e-postama cevap vermedi.
Otomatik düşünce„Bana kızgın. Bir şeyi yanlış yaptım.“ (İnanç: %80)
Duygu ve şiddetiKaygı %70, utanç %50
Lehine ne var?Normalde genellikle hızlı cevap verir.
Aleyhine ne var?Bütün gün toplantıdaydı. Geçen hafta konseptimi övmüştü.
Daha yararlı düşünce„Büyük ihtimalle vakti yoktu. Bir sorun varsa yarın sorabilirim.“ (İnanç: %70)
Şimdiki duyguKaygı %30, utanç %10

Yardımcı sorular

GerçeklerNeyi kesin olarak biliyorum, neyi yalnızca tahmin ediyorum?
Arkadaş gözüAynı durumdaki bir arkadaşıma ne söylerdim?
Başka açıklamalarDurum başka nasıl görülebilir?
SonuçlarBu düşünce bana yardımcı oluyor mu? Bir yıl sonra bunun önemi ne olacak?

Sık görülen düşünce tuzakları

Zihin okuma„Kesin benim hakkımda kötü düşünüyor.“
Felaketleştirme„Bu çok kötü bitecek.“
Ya hep ya hiç„Mükemmel değilse değersizdir.“
Genelleme„Bu hep benim başıma gelir.“
-meli, -malı cümleleri„Asla hata yapmamalıyım.“
Olumluyu küçümseme„O sadece şanstı.“

Bir düşünce tuzağını fark ettiğinizde onu otomatik düşüncenin yanına yazın. Sadece adını koymak bile mesafe yaratır.

Düşünce KaydıDüşünce kaydım
Durum: Neredeydim? Ne oldu?
Otomatik düşünce: Aklımdan ne geçti? (İnanç %0–100)
Duygu ve şiddeti (%0–100)
Lehine ne var? (yalnızca gerçekler)
Aleyhine ne var?
Daha yararlı düşünce (İnanç %0–100)
Şimdiki duygu (%0–100)
Bu alıştırmadan kendime ne alıyorum?
Kaynaklar · Güncelleme Kasım 2026
  1. Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. Guilford Press.
  2. Greenberger, D. & Padesky, C. A. (2016). Mind over mood: Change how you feel by changing the way you think (2. baskı). Guilford Press.
  3. Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T. & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440.

© Sevket Medik, M.Sc.-Psych. – Davranışçı Terapi Özel Muayenehanesi, Valentinskamp 30, 20355 Hamburg · psychotherapiemedik.de · Bu çalışma sayfası kişisel gözlem içindir ve tanı ya da tedavinin yerine geçmez.

Devam etmek için

İlgili çalışma sayfaları

Uzmanlar ve meraklılar için

Bilimsel arka plan

Yöntem
Düşünce kaydı, Beck’in bilişsel terapisinin temel araçlarından biridir. Sütun düzeni Greenberger ve Padesky’yi izler.
Etkililik
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) en iyi araştırılmış psikoterapiler arasındadır [3]. Depresyonda 400’den fazla çalışmada kontrol koşullarından daha etkili bulunmuştur [4].

Kaynaklar ve güncel çalışmalar

  1. Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. Guilford Press.
  2. Greenberger, D. & Padesky, C. A. (2016). Mind over mood: Change how you feel by changing the way you think (2. baskı). Guilford Press.
  3. Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T. & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440. doi:10.1007/s10608-012-9476-1
  4. Cuijpers, P. et al. (2023). Cognitive behavior therapy vs. control conditions, other psychotherapies, pharmacotherapies and combined treatment for depression: a comprehensive meta‐analysis including 409 trials with 52,702 patients. World Psychiatry, 22(1), 105–115. doi:10.1002/wps.21069

Güncelleme: Kasım 2026 · Bilimsel sorumluluk: Sevket Medik, M.Sc.-Psych., psikolojik psikoterapist · Köşeli parantez içindeki sayılar kaynak listesine işaret eder.