Çalışma Sayfası · Düşünceleri sınamakDüşünce Kaydı
Sıkıntı veren düşünceler çoğu zaman gerçekmiş gibi hissettirir. Oysa çoğu, belirli bir ruh hâlinde ortaya çıkan ve sınanabilen hızlı değerlendirmelerdir. Düşünce kaydı, Aaron T. Beck’in bilişsel davranışçı terapisinden gelir. Bir düşünceyi sakince sınamanıza ve daha dengeli bir bakış açısı bulmanıza yardımcı olur.
1Durumdan sonra mümkün olduğunca erken, duygu biraz yatışınca doldurun2Alanları sırayla ve acele etmeden doldurun3Daha yararlı düşünceyi yavaşça okuyun
Durum, düşünce, duygu
DurumNe oldu?e-postama cevap gelmedi
DüşünceAklımdan ne geçiyor?„Bana kızgın.“
DuyguNe hissediyorum, ne kadar güçlü?kaygı %70, utanç %50
DavranışSonra ne yapıyorum?kafa yormak, tekrar yazmak
Nasıl hissettiğimizi yalnızca durum değil, onu nasıl değerlendirdiğimiz belirler.
Örnek
| Alan | Örnek |
|---|
| Durum | Bir iş arkadaşım bütün gün e-postama cevap vermedi. |
| Otomatik düşünce | „Bana kızgın. Bir şeyi yanlış yaptım.“ (İnanç: %80) |
| Duygu ve şiddeti | Kaygı %70, utanç %50 |
| Lehine ne var? | Normalde genellikle hızlı cevap verir. |
| Aleyhine ne var? | Bütün gün toplantıdaydı. Geçen hafta konseptimi övmüştü. |
| Daha yararlı düşünce | „Büyük ihtimalle vakti yoktu. Bir sorun varsa yarın sorabilirim.“ (İnanç: %70) |
| Şimdiki duygu | Kaygı %30, utanç %10 |
Yardımcı sorular
GerçeklerNeyi kesin olarak biliyorum, neyi yalnızca tahmin ediyorum?
Arkadaş gözüAynı durumdaki bir arkadaşıma ne söylerdim?
Başka açıklamalarDurum başka nasıl görülebilir?
SonuçlarBu düşünce bana yardımcı oluyor mu? Bir yıl sonra bunun önemi ne olacak?
Sık görülen düşünce tuzakları
Zihin okuma„Kesin benim hakkımda kötü düşünüyor.“
Felaketleştirme„Bu çok kötü bitecek.“
Ya hep ya hiç„Mükemmel değilse değersizdir.“
Genelleme„Bu hep benim başıma gelir.“
-meli, -malı cümleleri„Asla hata yapmamalıyım.“
Olumluyu küçümseme„O sadece şanstı.“
Bir düşünce tuzağını fark ettiğinizde onu otomatik düşüncenin yanına yazın. Sadece adını koymak bile mesafe yaratır.
Düşünce KaydıDüşünce kaydım
Durum: Neredeydim? Ne oldu?Otomatik düşünce: Aklımdan ne geçti? (İnanç %0–100)Duygu ve şiddeti (%0–100)Lehine ne var? (yalnızca gerçekler)Aleyhine ne var?Daha yararlı düşünce (İnanç %0–100)Şimdiki duygu (%0–100)
Bu alıştırmadan kendime ne alıyorum?
Kaynaklar · Güncelleme Kasım 2026- Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. Guilford Press.
- Greenberger, D. & Padesky, C. A. (2016). Mind over mood: Change how you feel by changing the way you think (2. baskı). Guilford Press.
- Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T. & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440.
© Sevket Medik, M.Sc.-Psych. – Davranışçı Terapi Özel Muayenehanesi, Valentinskamp 30, 20355 Hamburg · psychotherapiemedik.de · Bu çalışma sayfası kişisel gözlem içindir ve tanı ya da tedavinin yerine geçmez.